Vì sao số ca ung thư tuyến giáp ở Việt Nam tăng?

So với trước đây, tình trạng mắc ung thư nói chung và ung thư tuyến giáp nói riêng có xu hướng tăng. Vì sao?

Lý do ca mắc ung thư tuyến giáp tăng

Trong những năm gần đây, ngày càng có nhiều bệnh nhân đến khám và điều trị ung thư tuyến giáp. Tại nhiều bệnh viện như Bệnh viện K, Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, tỉ lệ phát hiện ung thư tuyến giáp gia tăng, có xu hướng năm sau nhiều hơn năm trước. 

TS Ngô Xuân Quý, Trưởng khoa ngoại đầu cổ, Bệnh viện K, cho hay theo tổ chức ghi nhận ung thư toàn cầu, hầu hết các loại ung thư đều có xu hướng gia tăng.

Bác sĩ Dương Minh Tuấn, khoa nội tiết - đái tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết trong vài thập kỷ qua, ung thư tuyến giáp là một trong những ung thư có tốc độ gia tăng nhanh nhất, cả ở Việt Nam lẫn trên thế giới. Nhưng tỉ lệ tử vong do ung thư tuyến giáp gần như không tăng, thậm chí còn giảm ở nhiều quốc gia.

"Vì vậy, khi nói về ung thư, điều quan trọng không phải là hoảng sợ trước con số gia tăng, mà là hiểu đúng con số đó nói lên điều gì. Không phải mọi ung thư đều nguy hiểm như nhau", bác sĩ Tuấn nhận định.

Theo bác sĩ Tuấn, lý do đầu tiên và cũng là lý do lớn nhất đó là con người đang sống lâu hơn. Ung thư là bệnh liên quan rất chặt chẽ đến tuổi. Khi tuổi thọ trung bình tăng, số người bước vào nhóm tuổi nguy cơ cao cũng tăng theo. Chỉ riêng già hóa dân số đã đủ làm tổng số ca ung thư tăng lên, kể cả khi nguy cơ ung thư ở từng cá nhân không thay đổi nhiều.

Lý do thứ hai đến từ lối sống và môi trường hiện đại. Thuốc lá, rượu bia, thừa cân - béo phì, ít vận động, chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, ô nhiễm không khí, cùng với nhiễm vi rút mạn tính như viêm gan B, C, HPV... đều là những yếu tố nguy cơ ung thư đã được chứng minh.

Và lý do thứ ba, thường ít được nhắc đến nhưng lại rất quan trọng, đó là y học đã phát triển hơn rất nhiều. Chúng ta tầm soát nhiều hơn, chẩn đoán sớm hơn, ghi nhận bệnh tốt hơn. Nhiều trường hợp ung thư mà vài chục năm trước không được phát hiện, ngày nay đã được chẩn đoán và đưa vào thống kê.

Nguyên nhân thứ tư chủ yếu khiến số ca mắc ung thư nói chung gia tăng liên quan tới môi trường, thuốc lá, ăn uống, nhiễm vi sinh vật...

"Riêng đối với ung thư tuyến giáp có thêm hai nguyên nhân nữa dẫn tới sự gia tăng phát hiện bệnh ung thư này.

Thứ nhất là do trình độ nhận thức của người dân ngày một tăng cao. Thực tế tại Bệnh viện K có nhiều bệnh nhân đến khám khi có một số triệu chứng bất thường, họ đã chủ động tìm đến bác sĩ để nhận được lời khuyên và tư vấn từ rất sớm.

Hơn nữa, nhiều người dân đã có thói quen khám sức khỏe định kỳ, tầm soát phát hiện sớm ung thư nói chung, ung thư tuyến giáp nói riêng, qua đó ngày càng tăng tỉ lệ phát hiện bệnh.

Thứ hai, việc ứng dụng rộng rãi các phương tiện chẩn đoán u tuyến giáp trong cộng đồng, không chỉ tại Bệnh viện K mà còn nhiều bệnh viện, phòng khám khác trong cả nước mà đặc biệt là siêu âm. Siêu âm rất có giá trị trong chẩn đoán ung thư tuyến giáp mà chi phí phù hợp với nhiều người, do vậy ngày càng nhiều bệnh nhân được phát hiện ung thư tuyến giáp đến khám và điều trị tại Bệnh viện K", bác sĩ Quý nêu rõ.

Bác sĩ Tuấn cho biết thêm ngày nay, siêu âm tuyến giáp được làm rất phổ biến, chỉ cần khám sức khỏe tổng quát, khám cổ, khám tim mạch... là đã có thể tình cờ phát hiện một nhân tuyến giáp mới. Nhiều trong số đó là ung thư thể nhú kích thước chỉ vài milimet, tiến triển cực kỳ chậm, có thể cả đời không gây triệu chứng hay ảnh hưởng gì nếu không bị phát hiện.

Tầm soát sớm, phòng bệnh chủ động

Theo bác sĩ Quý, đối với bệnh ung thư nói chung, việc tầm soát và phát hiện sớm bệnh có vai trò rất quan trọng. Mặc dù đa số bệnh nhân ung thư tuyến giáp tiến triển chậm, nhưng việc phát hiện sớm bệnh ảnh hưởng rất lớn đến kết quả điều trị.

Những khối u nhỏ, chưa di căn hạch nhiều thường có kết quả điều trị rất tốt. Ngược lại, những bệnh nhân có khối u lớn, tiến triển nhanh, di căn hạch nhiều thì kết quả phẫu thuật không tốt bằng, thường để lại nhiều biến chứng sau phẫu thuật hơn như khàn tiếng, hạ canxi, nuốt sặc, rò bạch huyết...

Bác sĩ Tuấn cũng cho rằng điều cốt lõi mà mọi người vẫn cần nhớ là những lựa chọn sống rất căn bản và bền vững như không hút thuốc, hạn chế rượu bia, duy trì cân nặng hợp lý, vận động đều đặn; ăn uống cân bằng với nhiều rau, trái cây, chất xơ, ít thực phẩm chế biến sẵn; tiêm chủng đầy đủ các vắc xin đã được chứng minh hiệu quả phòng ung thư như viêm gan B và HPV.

Đồng thời tầm soát đúng đối tượng, đúng chỉ định, tránh làm xét nghiệm theo phong trào. Phòng ung thư, về bản chất, là sống chủ động, hiểu biết và dựa trên khoa học, chứ không phải sống trong lo sợ bệnh tật", bác sĩ Tuấn khuyến cáo.