“Ông lớn” Nestlé thừa nhận có bán cà phê độn đậu rang

Với sự tham dự của đại diện các cơ quan như: Bộ Y tế, Bộ Công an, Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương, Chi cục quản lý thị trường Hà Nội, Bảo vệ người tiêu dùng… tọa đàm “Cà phê bẩn – Thực trạng và giải pháp” do Hội Tiêu chuẩn và Bảo vệ người tiêu dùng (Vinastas) và Báo Tuổi trẻ tổ chức mới đây đã thẳng thắn nhìn vào thực trạng sản phẩm cà phê bán trên thị trường hiện nay.

Buổi tọa đàm cũng đã giải đáp phần lớn những bức xúc của người tiêu dùng về thực trạng cà phê bẩn từ công bố gây sốc: “Hơn 30% cà phê trên thị trường chứa rất ít, thậm chí không có caffein” của Vinatas những ngày qua.

10.000 đồng/ly lấy đâu cà phê thật?

Theo Cục cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường C49, từ năm 2012 đến nay, đơn vị này đã tiến hành rất nhiều đợt thanh kiểm tra phối hợp với các cơ quan chức năng liên quan, xử lý hơn 20 doanh nghiệp cơ sở sản xuất cà phê các loại, thu hàng trăm tấn trị giá hàng tỉ đồng.

Toàn cảnh tọa đàm “Cà phê bẩn – Thực trạng và giải pháp” hôm 20/7 ở TP.Hồ Chí Minh (ảnh: P.L)

C49 cho biết, các hành vi vi phạm của các đơn vị chủ yếu là pha trộn ngũ cốc, bắp đậu nành để giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận nhưng khi công bố và trên bao bì sản phẩm luôn ghi là café 100% nguyên chất.

Ít đơn vị nào công bố có thành phần đậu tương. Đây cũng là một hành vi đánh lừa người tiêu dùng.

“Về thực tế trong quá trình kiểm tra của chúng tôi, chúng tôi từng phát hiện một cơ sở sử dụng 100% đậu nành, không có hạt cà phê nào cả nhưng vẫn ghi bao bì là 100% cà phê nguyên chất, cà phê Tây Nguyên đặc sản”, đại diện C49 cho biết.

Ngoài pha trộn bột bắp, bột đậu, theo C49 doanh nghiệp còn sử dụng hương liệu vị cà phê để biến bột ngũ cốc thành cà phê bột, cà phê hòa tan.

Có trường hợp C49 điều tra phát hiện doanh nghiệp sử dụng nhiều đường hóa học như sodium cyclamate để khi rang bắp đậu nành cháy đến độ nào đấy thì họ cho đường này vào. Hoặc tạo độ đắng bằng thuốc kí ninh và rất nhiều loại hóa chất khác.

“Nếu họ dùng những loại hương thực phẩm có công bố tiêu chuẩn đàng hoàng thì không nói gì, nhưng theo tôi biết những loại hương liệu này chưa đủ độ mạnh để tạo độ sánh, độ đặc của cà phê nên đa số họ xài hương mạnh hơn, hương hay mua ở ngoài chợ không rõ nguồn gốc, không đảm bảo chất lượng”, đại diện C49 khẳng định.

Theo C49, thị trường tiêu thụ sản phẩm cà phê giả, cà phê không đảm bảo chất lượng nói trên chủ yếu các quán cà phê cóc, cà phê vỉa hè (cà phê dạng 10.000 đồng/ly).

Chung đánh giá trên, TS. Nguyễn Hùng Long – Phó Cục trưởng Cục Vệ sinh an toàn vệ sinh thực phẩm (Bộ Y tế) – cho biết: Ông nhiều lần làm trưởng đoàn đi thanh tra việc kinh doanh sản xuất cà phê ở các tỉnh Tây nguyên nên thấy tình trạng cà phê độn các loại đậu nành, bắp khá phổ biến.

“Đặc biệt, có nhiều loại cà phê độn sản xuất tại Kon Tum nhưng lại ghi ngoài nhãn mác là ở TP.HCM, không công bố thành phần cụ thể. Tôi hỏi tại sao thì người ta trả lời công bố thành phần sẽ không bán được”, ông Long nói.

Bên cạnh hương liệu, theo cơ quan công an để tăng lợi nhuận nhiều cơ sở sản xuất cà phê còn sử dụng hóa chất, đường hóa học để tăng vị cà phê nhưng vẫn đảm bảo giá thành.

Phần lớn hóa chất, tinh chất sản xuất cà phê giả, cà phê kém chất lượng đều được các đối tượng dễ dàng mua từ các chợ, điều này đặt ra câu hỏi trong vấn đề quản lý mua bán hóa chất.

Nêu quan điểm tại buổi tọa đàm đại diện Cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) khẳng định: Việc sử dụng hóa chất, các loại phụ gia trái phép để pha chế cà phê thực chất là hành vi sản xuất cà phê giả, kém chất lượng. Đây là hành vi kinh doanh bất chấp quyền lợi người tiêu dùng nhằm mục đích giảm giá thành nhiều nhất và thu được lợi nhuận cao nhất.

Theo vị này, việc kinh doanh, buôn bán và sử dụng hóa chất đều đã có những văn bản quy định đầy đủ, chi tiết.

Không công bố thành phần vì sợ lộ… bí quyết kinh doanh

Trước thực trạng cà phê bị trộn bột bắp, bột đậu nhưng vẫn quảng cáo bao bì 100% nguyên chất, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh – nguyên Trưởng khoa Công nghệ thực phẩm Trường Đại học Bách khoa Hà Nội cho rằng: Ở thị trường TP.HCM nói riêng, miền Nam nói chung tiêu thụ rất nhiều cà phê trộn. Nhưng chúng ta sẽ lấy gì làm chuẩn để nói cà phê là cà phê gốc, cà phê nguyên chất.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh khẳng định: Cà phê rang hay đậu rang cơ bản đều giống nhau, đều là ngũ cốc rang xay. Nếu làm đậu rang trong một cơ sở sạch sẽ, đảm bảo tiêu chuẩn, phụ gia nằm trong danh mục cho phép thì hoàn toàn không vi phạm về an toàn thực phẩm.

Còn việc các doanh nghiệp sản xuất đậu rang, bắp rang rồi tẩm thêm phụ gia cho giống với cà phê rồi công bố là cà phê nguyên chất thì đây lại là hành vi gian lận thương mại.

PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, nguyên Trưởng khoa Công nghệ thực phẩm Trường Đại học Bách khoa Hà Nội

phát biểu tại tọa đàm