Đường vào tâm lũ phía Đông của tỉnh Đắk Lắk nặng nề như chính nỗi đau mà người dân nơi đây vừa trải qua. Sau trận lũ lịch sử, mất điện, sóng điện thoại tê liệt, nhiều khu dân cư bị cô lập. Nước rút đến đâu để lộ đến đó một làng quê tan hoang, bùn đất ngổn ngang, những mái nhà sập, những phận người ngồi bần thần giữa đống đổ nát, chưa biết bắt đầu lại từ đâu.

Giữa màu xám xịt sau thiên tai, tôi bắt gặp màu xanh quân phục. Ban đầu chỉ là vài bóng áo lấm lem di chuyển trong đống hoang tàn. Nhưng càng tiến sâu vào vùng lũ, những bóng dáng ấy càng xuất hiện nhiều hơn. Họ có mặt ở mọi nơi - bên những căn nhà chỉ còn trơ lại khung, ở các khu vực người dân vẫn còn bị cô lập vì nước chưa rút,... Chẳng cần hỏi, chỉ cần nhìn đôi bàn tay phồng rộp, chiếc ủng sụp bùn, tôi hiểu các anh đã ở đây từ những giờ phút đầu tiên, ngay khi nước lũ dâng cao, đến khi người dân còn chưa kịp định thần sau cơn thiên tai.

Gặp các anh giữa vùng "rốn" lũ, lòng tôi như vơi bớt nặng nề. Chỉ vài khoảnh khắc rất nhanh thôi, lúc các anh kéo chiếc xuồng chở hàng cứu trợ, lúc dọn rác, lúc thu gom những mảng bê tông từ căn nhà vừa sập nhưng đủ để tôi đưa máy ảnh lên ghi lại. Không phải để làm đẹp trang báo mà để nhớ, để lưu dấu hình ảnh thân quen mà người dân Việt Nam ở đâu cũng nhận ra.

Vì là phóng viên địa phương nên tôi phải bám sát đoàn thiện nguyện của tỉnh. Ấy vậy mà khi đoàn vừa dừng xe, một phụ nữ với bộ quần áo nhàu nhĩ vì lũ đã nắm tay kéo tôi đi. “Cháu là nhà báo phải không, vào đây chụp giúp cô tấm hình. Nhà chẳng còn gì cả, may ra ai thấy được thì thương mà hỗ trợ”.

Tôi không biết mình có giúp được gì không nhưng vẫn bước theo. Trước mắt tôi là cảnh tan hoang, nhà sập, đồ đạc trôi sạch. Và giữa đống đổ nát ấy, tôi lại gặp các anh bộ đội, cúi người nhấc từng tảng bê tông. Hỏi mới biết, họ là chiến sĩ thuộc Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Vũng Rô, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk.

Bà Cao Khắc Lại (ngụ thôn Phú Khê 2, phường Đông Hòa, tỉnh Đắk Lắk), người vừa giữ tôi lại khi nãy, đứng bên cạnh tôi mà nước mắt rơi không kịp lau. Bà Lại nói đứt quãng: “Mất hết rồi cháu ơi… trắng tay thật rồi. Hai trăm con gà nuôi để dành bán tết đã chết sạch. Đến cái bàn thờ của mẹ cô, mới mất chưa tròn tháng, mà cũng bị nước cuốn trôi luôn. Cô không biết rồi tới đây sống sao nữa. Nói chung là chẳng còn gì hết… chỉ còn mấy chú bộ đội ở đây với bà con từ hôm lũ xảy ra đến giờ, thương lắm!”.

Mọi việc diễn ra vội vã, đoàn phải rời đi khi mặt đất còn chưa kịp khô dấu chân người chạy lũ. Câu nói của bà Lại theo tôi suốt đoạn đường như tiếng nấc vỡ còn mắc lại giữa những mái nhà gãy vụn và mùi bùn non chưa kịp khô sau cơn lũ dữ.

Đến đoạn Quốc lộ 1 gần đó để chờ phát quà, tôi lại bắt gặp bóng áo xanh quen thuộc. Các anh chỉ kịp nhoẻn một nụ cười, gật đầu chào rồi lập tức quay đi. Nhìn họ rời bước, tôi hiểu rằng phía trước vẫn còn bao phận người đang cần đến đôi tay của những người lính.

Bốn ngày sau, tôi trở lại miền Trung cùng một đoàn thiện nguyện khác, lần này đến những xã, phường xa hơn lần trước. Vì đoàn di chuyển bằng ô tô nên tôi không xuống tác nghiệp được. Khi phát quà xong, tôi nhờ một người dân trong xã Tuy An Tây (tỉnh Đắk Lắk) chở đi ghi lại cảnh tượng còn sót lại sau thiên tai.

Mùi hôi của rác và bùn đặc quánh đến nghẹt thở. Giữa cảnh tượng ấy, tôi lại thấy các chiến sĩ đang thu dọn giúp dân. Tôi xuống xe chụp vài tấm ảnh. Các anh cho biết họ thuộc Trung đoàn 38 (Sư đoàn 2, Quân khu 5), được điều từ Gia Lai vào hỗ trợ Đắk Lắk. Tôi ngạc nhiên vì Gia Lai cũng bị thiệt hại rất nặng nề. Khi hỏi vì sao vẫn chi viện, một anh chỉ cười hiền: “Ở đâu dân khổ hơn thì tụi anh đến trước. Còn lo được thì phải san sẻ”.

Chiều hôm đó, trở lại điểm tập kết lúc hơn 16 giờ, tôi mệt rã rời sau một ngày theo đoàn từ sáng sớm. Vừa lấy hộp cơm định ăn thì thấy một nhóm trong đoàn đang tất bật chuẩn bị quà để mang đến một địa phương khác. Một anh quay sang hỏi tôi: “Giờ đi trao có bộ đội hỗ trợ đoàn mình phát quà cho người dân, em đi lấy tư liệu viết bài không?” Tôi không kịp suy nghĩ, buông hộp cơm rồi mở cửa leo lên xe ngay.

Xe chạy chừng 40km thì đến phường Hòa Hiệp (tỉnh Đắk Lắk), lúc ấy trời đã sập tối. Vừa dừng xe, các anh bộ đội lập tức dàn thành hàng, chuyền hàng, phân loại, phát quà. Mọi động tác đều nhanh, gọn như một guồng máy đã quen vận hành giữa khó khăn. Nhìn cách các anh làm việc, chúng tôi ai cũng cười rồi bảo nhau: “Có bộ đội là mọi thứ khác hẳn”.

Chuyến hàng lần này lên đến 200 tấn, đoàn phải tự phân chia, mỗi ngày chia thành bốn, năm tổ tỏa đi khắp nơi, vào tận vùng sâu để phát cho người dân. Khối lượng lớn, đường đi khó, nhiều lúc chúng tôi lúng túng vì thiếu người. Nhưng chỉ cần có các anh bộ đội hỗ trợ, mọi việc nhẹ đi thấy rõ, nhanh, gọn và ấm lòng hơn rất nhiều.

Trong lúc tác nghiệp, tôi thấy một anh cứ nhìn mình rất lâu. Đến khi tôi vừa hạ máy ảnh, anh mới bước lại gần và nói rằng đã gặp tôi trên Quốc lộ 1 cách đây mấy hôm: “Đúng bộ đồ này, nhỏ con mà lăng xăng làm liên tục, nhìn là anh nhận ra cô phóng viên hôm đó ngay”. Tôi bất giác bật cười, ngạc nhiên vì sự trùng hợp đầy duyên giữa những ngày lũ.

Trong lúc anh tranh thủ dừng tay một chút, tôi hỏi thăm về tình hình hỗ trợ người dân. “Anh em làm việc liên tục, người dân chịu thiệt hại nặng nề nên không ai nghĩ đến nghỉ ngơi. Từ cứu hộ, di dời dân ra khỏi vùng nguy hiểm đến thu dọn nhà cửa, dựng lại từng mảng tôn, từng bức vách,… việc nào cũng phải làm ngay, nỗ lực hết mình để chia sẻ cùng người dân” - Thượng úy Nguyễn Đức Hà - Đội trưởng Đội Trinh sát Đồn Biên phòng Hòa Hiệp Nam, Bộ đội Biên phòng tỉnh Đắk Lắk, chia sẻ.

Thấy các anh miệt mài giữa những ngày lũ miền Trung, tôi lại bất giác nhớ về quãng tháng 10/2025, khi tác nghiệp ở vùng Đồng Tháp Mười của tỉnh Tây Ninh. Khác hẳn với miền Trung khắc nghiệt, lũ ở đây bao năm nay vốn được gọi là lũ "đẹp", lũ "hiền", mang phù sa, tôm cá, mang hơi thở quen thuộc của mùa nước nổi. Thế nhưng năm nay, con nước "trở chứng", dâng cao đột ngột, phá vỡ nhịp sống bình lặng của người dân. Những thửa ruộng ngập úng, những mái nhà thấp lụp xụp chới với trong làn nước mênh mông trắng xóa, khung cảnh chẳng khác nào một lát cắt buồn của miền Trung thu nhỏ.

Và ở đó, cũng như nơi vùng "rốn" lũ tôi vừa đi qua, hình ảnh những người lính vẫn hiện diện kịp thời, trở thành điểm tựa vững vàng cho người dân trong lúc khó khăn nhất. Suốt nhiều tuần liền, khi con nước bất ngờ dâng cao, các lực lượng túc trực ngày đêm tại những tuyến đê xung yếu, những điểm sạt tràn có nguy cơ vỡ. Họ gia cố từng bao đất, chằng chống từng đoạn đê, chạy đua với dòng nước để kịp thời khắc phục sự cố. Tôi gặp một chiến sĩ trẻ nhưng đôi tay đã sạm màu nắng gió suốt nhiều ngày giúp dân hộ đê, gặt lúa chạy lũ. 

“Nhà em cũng làm nông, nhưng chưa bao giờ thấy cảnh này. Nhìn người dân mà thương lắm. Vì vậy tụi em chỉ biết làm hết sức, làm quên mệt. Giúp được bà con chút nào thì đỡ chút đó” - Thượng sĩ Hồ Châu Ngọc - chiến sĩ Đại đội Bộ binh 8, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 4 - Tân Thạnh, tỉnh Tây Ninh, vừa gặt lúa vừa chia sẻ.

Câu nói mộc mạc từ người lính trẻ mới đôi mươi, bỗng khiến tôi thấy như có sợi dây nối liền hai vùng đất cách nhau cả ngàn cây số. Dù ở miền Trung hay miền Nam, trong nước lũ mịt mù, tinh thần giúp dân của những người lính vẫn vẹn nguyên, bền bỉ như chính màu áo xanh họ đang mang.

Kết thúc chuyến công tác, giữa khoang xe ẩm ướt và mùi bùn đất còn bám trên giày, tôi mở lại những bức ảnh đã chụp. Tấm nào cũng có đôi bàn tay rắn rỏi đang nâng đỡ, tấm nào cũng có nụ cười ấm áp giữa gian nan. Và tôi hiểu rằng dù đi qua bao miền đất, có một điều không bao giờ thay đổi, đó là niềm tin của người dân vào những người Bộ đội Cụ Hồ, những điểm tựa bình yên giữa giông bão./.