Việt Nam chủ trì hội thảo quốc tế về kiểm soát vũ khí hạt nhân

Từ ngày 7-8/1, Hội thảo tham vấn dành cho các nước thành viên khu vực Trung Đông-Bắc Phi của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) đã diễn ra tại thành phố Amman, Jordan.

Theo phóng viên TTXVN tại Liên hợp quốc, Hội thảo do Việt Nam chủ trì, phối hợp đồng tổ chức với Văn phòng Liên hợp quốc về các vấn đề giải trừ quân bị (UNODA) và Liên minh châu Âu (EU), với sự tham dự của đại diện đến từ 30 quốc gia, tổ chức quốc tế, tổ chức và viện nghiên cứu đến từ khu vực Trung Đông-Bắc Phi.

Tiếp nối các Hội thảo tham vấn khu vực châu Á-Thái Bình Dương tại Hà Nội (tháng 10/2025) và khu vực châu Phi tại Addis Ababa (tháng 11/2025), đây là sự kiện thứ ba trong chuỗi tham vấn khu vực do Việt Nam tổ chức nhằm chuẩn bị cho Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước NPT năm 2026.

Hội thảo tạo diễn đàn để các nước thành viên NPT trong khu vực trao đổi lập trường, ưu tiên và đề xuất cụ thể, qua đó hỗ trợ Việt Nam, trên cương vị Chủ tịch được chỉ định, chuẩn bị hiệu quả cho quá trình tổ chức và thảo luận tại Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026.

Phát biểu khai mạc, Văn phòng UNODA chia sẻ thông điệp của bà Izumi Nakamitsu, Phó Tổng Thư ký, Đại diện cấp cao của Tổng Thư ký Liên hợp quốc nhấn mạnh tầm quan trọng của Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026 trong thúc đẩy đoàn kết, hợp tác và tái cam kết với giải trừ quân bị, chống phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hoà bình; khẳng định ủng hộ vai trò Chủ tịch của Việt Nam.

Ông Daifallah Ali Al-Fayez, Tổng Thư ký, Bộ Ngoại giao và kiều dân Jordan, cho rằng Hiệp ước NPT là trụ cột quan trọng của hoà bình và an ninh quốc tế, đặc biệt tại Trung Đông và coi Hội nghị kiểm điểm năm 2026 là cơ hội thúc đẩy lòng tin và hành động cụ thể để thực hiện cân bằng cả ba trụ cột của Hiệp ước là giải trừ quân bị, chống phổ biến vũ khí hạt nhân và sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hoà bình.

Ông Stephen Klement, Đặc phái viên EU về Chống phổ biến và Giải trừ quân bị chia sẻ cam kết mạnh mẽ của các nước thành viên EU đối với việc thực hiện đầy đủ Hiệp ước NPT, trong đó có quyền sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình phù hợp với Hiệp ước.

Chủ trì Hội thảo, Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên hợp quốc, Chủ tịch được chỉ định của Hội nghị kiểm điểm NPT, nhấn mạnh bối cảnh an ninh quốc tế phức tạp hiện nay đòi hỏi tăng cường đoàn kết và hợp tác để củng cố tiến trình kiểm điểm NPT - một trong những tiến trình đa phương có ý nghĩa trung tâm đối với hoà bình và an ninh quốc tế.

Đại sứ chia sẻ các ưu tiên Việt Nam dự kiến thúc đẩy trên cương vị Chủ tịch, khẳng định cam kết điều hành Hội nghị trên tinh thần minh bạch, cân bằng và bao trùm, lắng nghe và phản ánh đầy đủ quan tâm, lợi ích chính đáng của tất cả các nước thành viên, đồng thời kêu gọi các quốc gia khu vực Trung Đông-Bắc Phi, khu vực có vai trò lịch sử trong tiến trình phát triển của Hiệp ước NPT, tiếp tục đóng góp tích cực, có trách nhiệm vào Hội nghị kiểm điểm năm 2026.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các đại biểu đã trao đổi thực chất tại 7 phiên thảo luận chuyên đề, tập trung vào các vấn đề trung tâm của tiến trình kiểm điểm NPT.

Các đại biểu bày tỏ quan ngại về những thách thức của bối cảnh an ninh quốc tế hiện nay và tác động đối với Hội nghị, chia sẻ ủng hộ và kỳ vọng Việt Nam sẽ điều hành Hội nghị trên tinh thần cân bằng, hiệu quả, đáp ứng ưu tiên của tất cả các quốc gia.

Các đại biểu cũng nêu rõ các quan tâm, ưu tiên của khu vực Trung Đông-Bắc Phi trên cả 3 trụ cột của Hiệp ước, nhấn mạnh việc thực hiện toàn diện Hiệp ước NPT và thiết lập Khu vực Trung Đông phi vũ khí hạt nhân là bước đi quan trọng để củng cố thể chế NPT nói riêng và hòa bình, an ninh toàn cầu.

Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT) được ký năm 1968, có hiệu lực từ năm 1970, hiện có 191 quốc gia thành viên. NPT đóng vai trò trung tâm trong các cơ chế không phổ biến, giải trừ quân bị quốc tế với 3 nội dung trụ cột bao gồm: (1) Giải trừ quân bị vũ khí hạt nhân; (2) Chống phổ biến vũ khí hạt nhân; và (3) Sử dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình.

Đến nay, NPT là điều ước quốc tế mang tính toàn diện nhất, có sự tham gia của 5 nước sở hữu vũ khí hạt nhân và là các nước Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm Anh, Pháp, Mỹ, Nga và Trung Quốc. Việt Nam chính thức gia nhập NPT vào năm 1982.

Hội nghị kiểm điểm Hiệp ước NPT lần thứ 11 sẽ được tổ chức từ 27/4-22/5 tại trụ sở Liên hợp quốc ở New York (Mỹ).

Trên cơ sở đề cử của các nước thành viên NPT, Việt Nam sẽ đảm nhiệm vị trí Chủ tịch Hội nghị kiểm điểm NPT lần thứ 11.

Để chuẩn bị cho Hội nghị kiểm điểm NPT năm 2026, Việt Nam, trên cương vị “Chủ tịch được đề cử,” chủ trì tổ chức các cuộc tham vấn với các nước thành viên NPT tại 4 khu vực châu Á-Thái Bình Dương (Hà Nội, tháng 10/2025), châu Phi (Addis Ababa, tháng 11/2025), Trung Đông và Bắc Phi (Amman, tháng 1/2026), Mỹ Latinh và Caribe (dự kiến tại Panama, tháng 2/2026).

Các kết quả tham vấn sẽ được sử dụng làm cơ sở để xây dựng báo cáo, nội dung định hướng thảo luận, phục vụ công tác tổ chức Hội nghị kiểm điểm NPT trong năm 2026./.