Thương mại Bắc Mỹ trước ngã rẽ: USMCA có nguy cơ rơi vào bế tắc kéo dài

Theo Inside Trade, Báo cáo “Những rủi ro hàng đầu năm 2026” của Eurasia Group, công ty nghiên cứu và tư vấn rủi ro chính trị toàn cầu công bố hôm 5/1, cho rằng việc Tổng thống Donald Trump tiếp tục dựa vào đòn bẩy song phương sẽ dẫn đến một “hiệp định Hiệp định Mỹ-Mexico-Canada (USMCA) ma” - không hoàn toàn chết cũng không hoàn toàn sống. Tình trạng bế tắc này sẽ tạo ra “một khu vực thương mại Bắc Mỹ bị ảnh hưởng bởi sự bất ổn kinh niên.”

Báo cáo nhận định các miễn trừ thuế quan đối với hàng hóa tuân thủ USMCA sẽ được giữ nguyên, bao gồm khoảng 80% hàng hóa nhập khẩu của Mỹ từ Canada và Mexico.

Các miễn trừ này sẽ hạn chế mức thuế quan hiệu quả trung bình của Mỹ và về mặt kỹ thuật, giữ cho thỏa thuận vẫn còn hiệu lực. Nhưng trong các lĩnh vực công nghiệp trọng điểm mà chính quyền Tổng thống Trump muốn đưa trở lại trong nước - ôtô, thép, nhôm, những ngành chịu thuế quan an ninh quốc gia theo Điều 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại-thương mại tự do Bắc Mỹ sẽ chấm dứt.

Mọi thứ nằm giữa hai thái cực này sẽ trở nên khó đoán trước trong bối cảnh các yêu cầu của Mỹ ngày càng thay đổi và những cuộc đàm phán song phương ngày càng gia tăng.

Cách tiếp cận như vậy “phù hợp với chính sách nội địa của Tổng thống Trump, miễn trừ phần lớn hàng nhập khẩu của Mỹ - bao gồm cả năng lượng, với khoảng 60% dầu thô của Mỹ đến từ Canada và 10% từ Mexico - để hạn chế tác động của việc tăng giá sinh hoạt đối với các hộ gia đình Mỹ, đồng thời gây áp lực lên những nhà sản xuất Canada và Mexico, những nước mà ông Trump muốn chuyển hoạt động sản xuất sang Mỹ.”

Báo cáo cho rằng “Canada đã bãi bỏ thuế dịch vụ kỹ thuật số, Mexico đang áp thuế quan đối với hàng hóa Trung Quốc, cả hai nước đều đang siết chặt việc kiểm soát dòng chảy fentanyl; trong khi Washington không nhượng bộ gì cả thì tại sao phải ràng buộc vào một thỏa thuận khi cách tiếp cận hiện tại vẫn mang lại lợi ích cho Tổng thống Mỹ? Cả Canada và Mexico đều không đủ khả năng để rút lui.”

USMCA sẽ được xem xét lại lần đầu tiên sau 6 năm vào năm nay. Các bên có thể đồng ý gia hạn thêm 16 năm nữa hoặc để hiệp định hết hạn sau 10 năm, đồng thời tiếp tục đàm phán trong suốt thời gian đó.

Mỹ đã đưa ra một danh sách các điều kiện cho Canada và Mexico khi quá trình xem xét bắt đầu, trong đó việc rút khỏi hiệp định hoàn toàn cũng sẽ được xem xét./.