Sinh đủ 2 con vì sự phát triển bền vững

Hệ lụy từ tình trạng sinh ít con

Những năm gần đây, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa DS với tốc độ nhanh hơn dự báo. Tây Ninh cũng không nằm ngoài xu thế đó khi tỷ lệ người cao tuổi tăng dần qua từng năm, trong khi tỷ suất sinh tại nhiều địa phương có xu hướng giảm xuống dưới mức sinh thay thế.

Chi cục trưởng Chi cục DS tỉnh Huỳnh Kim Tuấn cho biết: “Mức sinh giảm kéo theo nhiều thách thức, nhất là thiếu hụt nguồn lao động trẻ trong tương lai, áp lực an sinh xã hội và nguy cơ mất cân đối giữa lực lượng làm việc và nhóm phụ thuộc. Nếu không hành động kịp thời, chúng ta sẽ đối mặt với tình trạng già hóa DS khi cơ sở vật chất và tài chính chưa đủ mạnh”.

DS già hóa nhanh làm tăng áp lực chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi - nhóm có nhu cầu khám, chữa bệnh thường xuyên và chi phí điều trị cao hơn nhiều lần so với người trẻ. Điều này buộc hệ thống y tế cơ sở phải mở rộng dịch vụ, trong khi nguồn nhân lực trẻ lại có xu hướng giảm, gây ra vòng lẩn quẩn quá tải - thiếu hụt - chất lượng khó bảo đảm.

Ngoài ra, tác động xã hội của mức sinh thấp còn thể hiện ở cấu trúc gia đình. Một gia đình chỉ có 1 con sẽ thiếu sự tương tác anh - chị - em, ảnh hưởng đến sự phát triển kỹ năng xã hội, khả năng thích ứng và tâm lý của trẻ.

Khi trẻ trưởng thành, gánh nặng “một người trẻ chăm nhiều người già” sẽ trở thành áp lực lớn, làm gia tăng nguy cơ stress, suy giảm chất lượng sống và hạn chế cơ hội phát triển cá nhân.

Thực tế cho thấy, nhiều cặp vợ chồng trẻ ở khu vực thành thị và vùng kinh tế phát triển thường ngại sinh con vì áp lực việc làm, chi phí nuôi dạy con ngày càng cao, tâm lý muốn đầu tư cho bản thân hoặc e ngại ảnh hưởng đến sự nghiệp.

Tại Tây Ninh, nếu tình trạng mức sinh thấp kéo dài, lực lượng lao động trẻ sẽ giảm sút đáng kể, gây thiếu hụt nhân công cho các khu, cụm công nghiệp và tạo áp lực lớn lên hệ thống dịch vụ xã hội. Điều này đặc biệt đáng lo ngại trong bối cảnh tỉnh đang định hướng phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Khi lao động trẻ ngày càng khan hiếm, doanh nghiệp khó tuyển dụng được đội ngũ phù hợp, chi phí nhân công buộc phải tăng, từ đó làm giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư. Về lâu dài, tình trạng này có thể cản trở mục tiêu thu hút doanh nghiệp công nghệ cao - lĩnh vực then chốt mà tỉnh đang ưu tiên phát triển.

Thực tế ấy cho thấy việc sinh đủ 2 con không chỉ là lợi ích của mỗi gia đình mà còn là yêu cầu cấp thiết đối với sự phát triển chung của cộng đồng.

Khuyến khích mỗi cặp vợ chồng sinh đủ 2 con

Trước thực trạng mức sinh phân hóa và có xu hướng giảm ở một số nơi, tỉnh triển khai nhiều chương trình truyền thông và chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con theo khuyến nghị của ngành DS. Các hoạt động được thực hiện sâu, rộng từ tỉnh đến cơ sở, với phương châm đưa thông điệp đúng - trúng - linh hoạt đến từng nhóm dân cư.

Ông Huỳnh Kim Tuấn nhấn mạnh: “Sinh đủ 2 con là giải pháp quan trọng giúp bảo đảm cơ cấu DS hợp lý, chuẩn bị nguồn nhân lực bền vững cho phát triển kinh tế - xã hội. Vì vậy, ngành DS đẩy mạnh truyền thông, tư vấn trực tiếp, phát huy vai trò đội ngũ cộng tác viên DS, Gia đình và Trẻ em và ứng dụng công nghệ trong tuyên truyền, vận động mỗi cặp vợ chồng sinh đủ 2 con”.

Tại nhiều xã, phường, các cộng tác viên thường xuyên đến từng hộ gia đình để tuyên truyền, giải thích về lợi ích khi sinh đủ 2 con, đồng thời hướng dẫn các biện pháp chăm sóc sức khỏe sinh sản, sàng lọc trước sinh - sơ sinh nhằm nâng cao chất lượng DS.

Cộng tác viên DS phường Tân An Nguyễn Thị Thanh Thúy chia sẻ: “Nhiều cặp vợ chồng trẻ còn e ngại trong việc sinh con thứ 2 vì lo chi phí, công việc. Chúng tôi cố gắng tư vấn để họ hiểu rằng sinh đủ 2 con vừa phù hợp với sức khỏe sinh sản, vừa đem lại sự cân bằng cho gia đình và tương lai con trẻ”.

Không chỉ đội ngũ chuyên môn, người dân cũng dần nhận thức rõ lợi ích khi duy trì quy mô gia đình hợp lý. Chị Trần Thị Thùy Trang (ngụ xã Long Cang) nói: “Trước đây, vợ chồng tôi chưa tính sinh thêm con vì công việc bận rộn. Sau khi được tư vấn, chúng tôi hiểu rằng sinh đủ 2 con cũng là cách tạo sự gắn kết và ổn định cho gia đình. Trẻ có anh chị em sẽ phát triển tốt hơn về tâm lý và kỹ năng xã hội”.

Còn chị Nguyễn Thị Yến Phương (ngụ phường Tân Ninh) bày tỏ: “Sinh đủ 2 con là quyết định được vợ chồng tôi cân nhắc kỹ. Dù ban đầu cũng lo áp lực kinh tế và công việc nhưng khi có sự chuẩn bị, chia sẻ trách nhiệm trong gia đình và được tư vấn từ cộng tác viên DS, chúng tôi yên tâm hơn. Hai con có thể nương tựa, chia sẻ với nhau, còn cha mẹ có thêm động lực phấn đấu, làm việc và chăm lo cho tương lai của con”.

Theo chị Phương, điều quan trọng không chỉ là sinh đủ số con mà là nuôi dạy con khoa học, dành thời gian cho con và tạo môi trường gia đình yêu thương, ổn định. Khi gia đình chủ động chăm sóc sức khỏe, học hỏi cách nuôi dạy con phù hợp, sinh đủ 2 con sẽ không còn là áp lực mà trở thành niềm vui và trách nhiệm chung.

Song song với truyền thông, tỉnh tích cực triển khai các mô hình hỗ trợ gia đình trẻ, nâng cao kiến thức nuôi dạy con khoa học, vận động cơ quan, doanh nghiệp xây dựng môi trường làm việc thân thiện với người lao động có con nhỏ. Đây là nền tảng quan trọng giúp các cặp vợ chồng yên tâm sinh đủ 2 con.

Để đạt mục tiêu duy trì mức sinh thay thế, tỉnh xác định nhiệm vụ xuyên suốt là nâng cao nhận thức cộng đồng, giúp người dân hiểu đúng về vai trò của gia đình có 2 con trong bối cảnh phát triển mới. Các chiến dịch truyền thông tại trường học, khu dân cư, khu công nghiệp được tổ chức thường xuyên; nội dung được đổi mới theo hướng gần gũi, dễ tiếp nhận và phù hợp từng nhóm tuổi.

Ngành DS cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và truyền thông: cung cấp tài liệu điện tử, các video tuyên truyền ngắn giúp lan tỏa thông điệp nhanh và hiệu quả hơn.

Thông tin từ Chi cục DS tỉnh, việc vận động sinh đủ 2 con không khuyến khích tăng sinh bằng mọi cách mà hướng đến quy mô gia đình phù hợp, xây dựng môi trường nuôi dưỡng trẻ em an toàn, nâng cao chất lượng DS và bảo đảm cân bằng giữa phát triển kinh tế với an sinh xã hội.

Khi mỗi gia đình chủ động thực hiện, tỉnh sẽ có lực lượng lao động dồi dào, ổn định và đủ sức cạnh tranh trong giai đoạn hội nhập.

Ông Huỳnh Kim Tuấn khẳng định: “Sinh đủ 2 con là lựa chọn mang tính chiến lược của mỗi gia đình và cả tỉnh. Đây cũng là bước đi quan trọng giúp tỉnh duy trì mức sinh thay thế, hạn chế tốc độ già hóa DS và hướng đến sự phát triển bền vững lâu dài”./.