Cô giáo Khmer gieo chữ nơi biên giới

Người “giữ lửa” tiếng Khmer ở ngôi trường vùng biên

Sinh ra trong gia đình có truyền thống dạy tiếng Khmer, cô Thạch Thị Phắt Cà Đi - giáo viên Trường Tiểu học Hòa Đông (xã Phước Vinh), đã lựa chọn gắn bó với nghề giáo ở một vùng đất còn nhiều khó khăn. Nơi có đông đồng bào Khmer sinh sống, cô miệt mài gieo chữ, truyền “ngọn lửa” yêu tiếng nói, văn hóa dân tộc cho học sinh quê nghèo.

Đến xã biên giới Phước Vinh, nhắc đến cô giáo Cà Đi, nhiều người dân đều dành cho cô sự trân trọng đặc biệt. Với bà con nơi đây, cô không chỉ là giáo viên đứng lớp mà còn là người con thân thiết của bản làng, là người thắp lên niềm tin cho những đứa trẻ lớn lên giữa nắng gió vùng biên. Từ dáng người nhỏ nhắn, giọng nói nhẹ nhàng đến từng bước chân bền bỉ trên những con đường làng, hình ảnh cô giáo Cà Đi đã trở nên quen thuộc trong đời sống cộng đồng người Khmer. Bà con thường bảo nhau: “Nhờ có cô giáo Cà Đi mà con cháu mình ham học hơn, biết giữ gìn tiếng nói, phong tục của dân tộc”.

Sinh năm 1994, lớn lên trong gia đình có ba là người giảng dạy tiếng Khmer, cô Cà Đi sớm được nuôi dưỡng tình yêu với ngôn ngữ và bản sắc dân tộc. “Ba tôi dạy tiếng Khmer cho trẻ em trong phum sóc. Thấy ba gắn bó với nghề, tôi yêu tiếng Khmer và muốn tiếp nối con đường ấy” - cô chia sẻ.

Từ đó, cô theo học ngành Sư phạm Ngữ văn tiếng Khmer tại Trường Đại học Trà Vinh. Rời giảng đường đại học, cô Cà Đi đăng ký thi tuyển viên chức và chủ động lựa chọn về công tác tại Tây Ninh - vùng đất biên giới giàu nghĩa tình. “Những ngày đầu tiếp xúc với học sinh dân tộc, tôi rất xúc động. Tôi chỉ mong đem hết tình yêu nghề và chuyên môn để giúp các em yêu tiếng mẹ đẻ, tự hào về văn hóa của mình” - cô tâm sự.

Trường Tiểu học Hòa Đông, một ngôi trường nhỏ nằm ở xã Phước Vinh là nơi có đông học sinh là con em đồng bào Khmer. Đây cũng là 1 trong 3 ngôi trường của tỉnh Tây Ninh tổ chức dạy tiếng Khmer cho học sinh từ lớp 1 đến lớp 5. Với thầy cô nơi đây, dạy học không chỉ là truyền đạt kiến thức mà còn góp phần gìn giữ tiếng mẹ đẻ, bảo tồn văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.

Con đường gieo chữ của cô giáo trẻ không hề bằng phẳng. Là người Khmer sinh sống ở Trà Vinh, khi đến Tây Ninh, cô đối diện với sự khác biệt rõ rệt về cách phát âm và từ ngữ địa phương. “Có lúc tôi giảng bài, học trò bảo cô nói con nghe chưa rõ, phụ huynh cũng vậy. Tôi nhận ra mình phải học lại tiếng Khmer theo giọng Tây Ninh” - cô kể. Cô học từ chính học sinh, phụ huynh và qua sinh hoạt cộng đồng. Chỉ sau thời gian ngắn, cô đã nói thành thạo giọng Khmer địa phương, tạo được sự gần gũi, thân thiện với học sinh.

Bên cạnh đó, môi trường chuyên môn cũng là thách thức không nhỏ. Toàn tỉnh chỉ có 3 trường tổ chức dạy tiếng Khmer, việc trao đổi, học hỏi chuyên môn còn hạn chế. Nhờ sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trường, cô được tham gia các lớp tập huấn, bồi dưỡng, được đồng nghiệp dự giờ, góp ý. “Nhờ sự hỗ trợ của thầy cô trong trường, tôi học hỏi được rất nhiều và từng bước nâng cao chuyên môn” - cô chia sẻ.

Để học sinh dễ tiếp thu, cô mạnh dạn ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy. Giáo án điện tử, hình ảnh trực quan, video về văn hóa Khmer được sử dụng thường xuyên. Cô kết hợp dạy song ngữ Khmer - Việt, ghi âm từ khó để học sinh dễ nhớ. Qua đó, việc học tiếng Khmer không chỉ giúp các em hiểu sâu hơn tiếng mẹ đẻ mà còn hỗ trợ tích cực cho việc học tiếng Việt. Với cô giáo trẻ, mỗi tiết học là một hành trình gieo mầm tự hào dân tộc. Nhiều học sinh trước đây còn rụt rè, ít giao tiếp, nay trở nên tự tin hơn. Dạy chữ, dạy ngôn ngữ, nhưng trên hết, cô đang nuôi dưỡng trong các em tình yêu văn hóa, ý thức gìn giữ bản sắc của cộng đồng mình.

Nhìn lại chặng đường gắn bó với vùng biên từ năm 2017 đến nay, cô Cà Đi cảm nhận rõ sự đổi thay. “Ban đầu còn nhiều khác biệt về phong tục, lời ăn tiếng nói nhưng dần dần, tôi cảm nhận được sự thân thiện, trân trọng tiếng mẹ đẻ của bà con. Điều đó khiến tôi càng muốn gắn bó lâu dài” - cô bộc bạch.

Niềm tin của học trò, sự trân trọng của đồng nghiệp

Không chỉ tận tâm trong giảng dạy, cô Cà Đi còn là người truyền cảm hứng học tập cho học sinh. Em Cao Thị Ngọc Bích - học sinh lớp 5A, hồn nhiên chia sẻ: “Cô dạy con rất nhẹ nhàng. Con đọc sai, cô nhắc lại cho con hiểu. Mỗi tiết học với cô đều rất vui”.

Theo Ngọc Bích, mỗi khi gặp bài khó, em luôn tìm đến cô giáo. “Con hỏi cô, cô chỉ một lần là con hiểu liền. Nhờ cô mà con học tiếng Khmer tốt hơn và biết thêm nhiều điều” - em nói và bày tỏ ước mơ sau này trở thành bác sĩ - ước mơ được nhen nhóm từ sự yêu thương, động viên của cô giáo.

Trong mắt đồng nghiệp, cô Cà Đi là giáo viên trẻ năng động, trách nhiệm. Cô Trương Thị Duyên - giáo viên Trường Tiểu học Hòa Đông, nhận xét: “Cô Cà Đi rất nhiệt tình, tích cực tham gia các phong trào của trường và ngành, từ văn nghệ, thể thao đến các hội thi. Đặc biệt, cô luôn sẵn sàng hỗ trợ đồng nghiệp, nhất là trong giao tiếp có hiệu quả với các em người dân tộc Khmer”.

Hiệu trưởng Đặng Công Xuân khẳng định: “Cô Cà Đi là giáo viên trẻ, có tinh thần đổi mới, sáng tạo, ứng dụng hiệu quả công nghệ thông tin trong giảng dạy. Không chỉ vậy, cô còn hỗ trợ các thầy cô lớn tuổi trong sử dụng công nghệ, góp phần xây dựng tập thể đoàn kết. Nhà trường rất tự hào khi có một giáo viên như cô”.

Trên hành trình thầm lặng nơi biên giới, cô Thạch Thị Phắt Cà Đi đang làm nhiều hơn việc dạy chữ. Bằng tình yêu nghề và sự bền bỉ, cô đang góp phần gìn giữ tiếng Khmer, bảo tồn sợi dây văn hóa bền chặt trong đời sống cộng đồng. Từ những con chữ được gieo mỗi ngày, những “mầm xanh” nơi biên giới đang lớn lên trong niềm tự hào dân tộc, tự tin hướng tới tương lai./.